Το Τριώδιο άνοιξε και τα έθιμα των νησιών του Αιγαίου καλά κρατούσαν!
Στη Σύμη η πρώτη εβδομάδα της Αποκριάς ονομάζεται ” Προφωνή” δηλ. προφωνέσιμη, επειδή παλιά προφωνούσαν ότι άρχιζαν οι Απόκριες, ώστε να φροντίσουν όλοι για τις απαραίτητες προμήθειες από κρέατα και άλλα τρόφιμα. Προφωνή και μηε φωνή!
Δηλαδή δεν ακούστηκε καμμιά αρραβώνα, ενώ συνήθως ήταν το τελευταίο όριο για αναγγελία αρραβώνων, αφού ακολουθεί η Σαρακοστή, οπότε ούτε γάμοι ούτε αρραβώνες επιτρέπονταν.
Η δεύτερη Κυριακή ήταν η Ακουμένη και πήρε το όνομα της από τα ακούμια που είχαν έθιμο να φτιάχνουν εκείνη την ημέρα. Κατά το έθιμο έπρεπε η νύφη να φτιάξει Ακούμια να τα βάλει στη σουπιέρα να τα βάλει σε πανέρι και να τα σκεπάσει με ασπροκέντημα ή μεταξωτό μαντήλι και να το πάει της πεθεράς.
Η τρίτη Κυριακή ήταν η η Κρεατινή κι όπως φανερώνει το όνομα της έτρωγαν κρέας. Επίσημο φαγητό αυτής της ημέρας ήταν η μακκαρουνάδα ,που δεν είναι άλλο από το γνωστό μας παστίτσιο με τη διαφορά ότι ανακατεύεται ο κιμάς με τα μακαρόνια πριν μπει στο ταψί. Άλλη μια διαφορά είναι το μπόλικο μιστοκάρφι δηλαδή το γαρύφαλλο που μπαίνει στον κιμά.
Τελευταία Κυριακή η Τυρινή με τυρί και γάλα. Παραδοσιακό της ημέρας το ρυτζόαλο που εθιμοτυπικά έπρεπε να φτιάξει η νύφη ,να το βάλει σε σουπιέρα να το διακοσμήσει και να το πάει στην πεθερά. Αργότερα έφτιαχναν και γαλακτομπούρεκο.
Επίσης γινόταν ο καβουρμάς όσο επί το πλείστον από βοδινό κρέας όπου το έβαζαν σε μεγάλους ντενεκέδες για να το πάρουν μαζί τους στα σφουγγαράδικα. Όπως επίσης και τη γαλέτα,είδος παξιμαδιού βασική προμήθεια για τους σφουγγαράδες.
Τρεις βδομάδες καθημερινά ντυνόντουσαν καμουτζέλλες και πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι ,χόρευαν, τραγουδούσαν και κατέληγαν στους καφενέδες.
Αποκορύφωμα η τελευταία Κυριακή που ξεκινούσαν από τον Αλέμινα περνώντας από την Καλή Στράτα έφταναν στο Χαράνι χορεύοντας , τραγουδώντας και σατιρίζοντας διάφορες καταστάσεις.
Αυτό που έχει μείνει στην ιστορία ήταν ο γάμος της Πίττας του Πανάου.Η πομπή συνέχιζε από τον καταρράκτη για να φτάσει πάλι στον Αλέμινα και να ξεχυθεί το πλήθος στους καφενέδες. Το κρασί έρεε άφθονο όπως και οι μεζέδες με τραγούδι και χορό .
Ένα ποίημα της Δέσποινας Καψή Αναστασιάδη μας ταξιδεύει στη Σύμη σε παλαιότερες εποχές:
Ελάτε γούλοι σας να μαευτούμε στο σπίτι μου αόψε το βραδάκι, γλυκά να φάμε, και κρασάκι, μετζέδες, αστακό, κι αχταποδάκι.
Κλειστά μπαούλα, και κασέλλες, παλιωμένες, να νοίξουμε, κι όλοι καμουτζελάκια, μικροί, μεάλοι, γριες, ξανανιωμένες, η μέρα ξημερώνει.
Ένας να βάλει του τσολιά την φουστανέλα, άλλος μια βράκα κρητικιά, για να φορέσει, της γουννελλάτης το τσουρδί, και τα μαντήλια, άλλος του φράγκου το βρακί και το ψαθάκι.
Και την καλή την στρατα να νηβούμε, στου Κατριού την πόρτα να σταθούμε, με γέλια, τα δρομάκια να περνούμε κι αστεία μπόλικα να πούμε.
Πα στον Αλέμινα σε γύρο να πιαστούμε σ όμορφο πανηγύρι γαϊτανάκι, μέχρι τα ξημερώματα, να τραουδούμε στα στενοσόγχακα ως το καφενεδάκι.
Της Σύμης μας τα παλιά να θυμηθούμε, να πιούμε γούλοι και να αγκαλιαστούμε, σε λίο η Καθαρά Δευτέρα ξημερώνει και του γλεντιού η μέρα τελειώνει.
Ευχαριστούμε τη κυρία Popi Tsavari” για το ποιήμα, τις πληροφορίες και τις φωτογραφίες από τα έθιμα του νησιού της την Σύμη!